Në vetvete, rezoluta e propozuar nga tre kongresistë amerikanë për mbështetjen e anëtarësimit të Kosovës në NATO ka pak peshë. Në thelb, ajo është thjesht një shprehje mendimi e Dhomës së Përfaqësuesve. Pyetja kryesore është se sa kongresistë të tjerë do ta mbështesin si bashkë-nënshkrues dhe nëse ajo do të kalojë fare në Komitetin për Punët e Jashtme, thotë për “Danas” Jim Jatras, analist politik amerikan, ish-diplomat dhe këshilltar për politikë të jashtme, si dhe lobist i firmës “Vanebl”.
Megjithatë, fakti që ky dokument del vetëm disa javë pas vendimit të Kuvendit të Kosovës për të dërguar pjesëtarë të Forcës së Sigurisë së Kosovës në Gazë.
Çështja kryesore është nëse kjo sinjalizon fillimin e një izolimi diplomatik, siç e paralajmëroi në mars Eduard P. Joseph, ekspert për Ballkanin dhe ish-zyrtar i OSBE-së në Prishtinë, apo nëse bëhet fjalë për një presion të ri mbi Beogradin për t’u afruar me NATO-n, gjë që mbetet një nga temat më të ndjeshme në marrëdhëniet serbo-amerikane.
Një tjetër dilemë është nëse, përballë bashkëpunimit pa kushte të Prishtinës me Uashingtonin, autoritetet në Serbi mund të kundërpërgjigjen me marrëveshje me Izraelin, të cilat së fundmi janë ngritur në nivel “partneriteti strategjik”, përfshirë edhe furnizime me armatim që Beogradi i dërgon në Ukrainë. Po ashtu shtrohet pyetja se si duhet të reagojë Beogradi ndaj nismave në Kongresin amerikan që, sipas tyre, shkelin Rezolutën 1244 të KS të OKB-së.
“Nuk është rastësi që kjo rezolutë u shfaq menjëherë pas vendimit të Prishtinës për dërgimin e pjesëtarëve të FSK-së në Gazë dhe pas përfshirjes së Kosovës në Bordin e Paqes të Trumpit. Autoritetet në Prishtinë dhe mbështetësit e tyre në Uashington mund ta shohin këtë si një mundësi për t’i dhënë Trumpit një “fitore” të vogël diku — në një kohë kur ai po përballet me pasoja të rënda nga përshkallëzimi i konfliktit me Iranin dhe vazhdimi i luftës në Ukrainë”, vlerëson Jatras.
Ai vlerëson se Beogradi zyrtar, me tregtinë e armëve me Izraelin dhe dërgimin e armatimeve në Ukrainë, “nuk mund të konkurrojë me Prishtinën në garën për mbështetjen e Uashingtonit, qoftë kur në pushtet janë republikanët apo demokratët”.
“Pavarësisht se cila parti ka shumicën në Kongres, establishmenti amerikan është i vendosur të ruajë synimin e SHBA-së për hegjemoninë globale, përfshirë dominimin mbi Evropën përmes NATO-s dhe Bashkimit Evropian. Ndërsa Beogradi mund të përpiqet të sigurojë ndonjë fitore të vogël të përkohshëm, në “pamjen e madhe” Serbia do të mbetet gjithmonë një kundërshtar i supozuar, ashtu si Rusia dhe Kina, të cilat përmenden dukshëm në këtë rezolutë, përveç nëse nuk ndodh një dorëzim i plotë i sovranitetit ndaj Uashingtonit. Prandaj presioni mbi Beogradin është një konstante e politikës amerikane. Kjo rezolutë është vetëm një pikë e re presioni që shtyn në të njëjtin drejtim: Serbia duhet të detyrohet të nënshtrohet. Lajmi i mirë për Serbinë është se, për shkak të situatës në Iran dhe Ukrainë, aftësia e Uashingtonit për të imponuar vullnetin e tij është dobësuar dukshëm. NATO është gjithnjë e më e përçarë, ndërsa “blloku euroaziatik” po forcohet”, tha Jatras.
Mendimin se rezoluta për përshpejtimin e anëtarësimit të Kosovës në NATO përbën një presion të ri ndaj Beogradit e ndan edhe analisti politik Dushan Janjiq, por ai e sheh ndryshe zhvillimin e situatës.
“Rezoluta e kongresistëve amerikanë bazohet në vendimet zyrtare të Prishtinës për dërgimin e FSK-së në Gazë dhe anëtarësimin në Komitetin për Paqe, si dhe në deklaratat e Vjosa Osmanit kur ishte presidente e Kosovës për të ardhmen euroatlantike të Kosovës. Serbia nuk pritet të ndjekë të njëjtin rrugëtim; do të shfrytëzohen dobësitë e pushtetit dhe mundësitë për pazare politike. Ka mundësi që të shkohet drejt një marrëveshjeje të ngjashme me atë të Milorad Dodikut, i cili pranoi që Republika Serbe të mos pengojë anëtarësimin e Bosnjës në NATO. Por qëllimi kryesor i Uashingtonit mbetet ende anëtarësimi i Serbisë në NATO”, shpjegon Janjiq.
Ai vlerëson se “rezoluta në Kongresin amerikan është përgatitje për hapjen e procesit të anëtarësimit të Kosovës në NATO, pasi ajo është një krijesë e NATO-s dhe sipas standardeve të saj është ndërtuar”.
“Beogradi zyrtar me shumë gjasë do të shprehë keqardhje për këtë zhvillim, pasi aktualisht janë duke u zhvilluar negociata për mbijetesën ose transferimin e pushtetit në Serbi, ku një nga kushtet është edhe afrimi me NATO-n. Në rastin e Serbisë, mjafton vetëm një deklaratë në kuadër të bashkëpunimit me SHBA-në në çështjet euroatlantike. Në NATO kështu ka hyrë edhe Shqipëria. Për një deklaratë të tillë, Vuçiqi ka gjasa të delegojë dikë si Ana Brnabiq apo edhe më mirë Marko Gjuriq. Është e qartë se tashmë nuk flitet më për Kosovën dhe Serbinë së bashku në BE, por në NATO. Pas deklaratave të Marta Kos për afrimin e qëndrimeve të pesë shteteve që nuk e kanë njohur Kosovën, është e qartë se Sergey Lavrov nuk e kritikon pa arsye BE-në për shtyrjen e Serbisë kundër Rusisë, pasi nuk mund ta kritikojë drejtpërdrejt SHBA-në për marrëveshjet rreth Ukrainës”, thekson analisti serb.
Ai vlerëson se bashkëpunimi ushtarak i Serbisë me Izraelin “nuk ka ndonjë rëndësi në marrëdhëniet me Uashingtonin, sepse atje është më i pranishëm lobimi i madh hebre në SHBA, i cili në Izrael ka sjellë edhe shumë para nga Rusia”.
“SHBA-ja disa vite më parë ka ndërprerë mbështetjen ushtarake për Izraelin, i cili vetë prodhon armë dhe pajisje, dhe në këtë fushë janë përfshirë edhe disa tregtarë të armëve nga rajoni, por kjo nuk ka lidhje me Vuçiqin. Izraeli, ku prodhimin dhe tregtinë ushtarake e udhëheqin vetëm ushtarakët dhe shërbimet e kundërzbulimit, është bërë investitor për zgjerimin e industrisë së mbrojtjes, kryesisht në Bullgari, Rumani dhe në hapësirën e ish-Jugosllavisë, por kjo bashkëpunim me Beogradin nuk ndihmon në marrëdhëniet me SHBA-në, veçanërisht pasi Vuçiqi nuk i ka përmbushur dispozitat e Marrëveshjes së Uashingtonit për zhvendosjen e ambasadës në Jerusalem”, përfundoi Janjiq. /Telegrafi/