Ted Turner, manjati i mediave dhe filantropi që themeloi CNN, një rrjet pionier 24-orësh që revolucionarizoi lajmet televizive, ka vdekur të mërkurën, i rrethuar nga familja e tij, sipas një njoftimi nga Turner Enterprises. Ai ishte 87 vjeç.
Biznesmeni nga Atlanta, i lindur në Ohio, i mbiquajtur “The Mouth of the South” për natyrën e tij të drejtpërdrejtë, ndërtoi një perandori mediatike që përfshinte super-stacionin e parë kabllor dhe kanale të njohura për filma dhe filma vizatimorë, si dhe ekipe sportive profesionale si Atlanta Braves, raporton CNN.
Turner ishte gjithashtu një jahtist i njohur ndërkombëtarisht; një filantrop që themeloi United Nations Foundation; një aktivist që kërkonte eliminimin global të armëve bërthamore; dhe një mbrojtës i natyrës që u bë një nga pronarët më të mëdhenj të tokës në Shtetet e Bashkuara. Ai luajti një rol kyç në rikthimin e bizonëve në perëndimin amerikan. Madje krijoi edhe filmin vizatimor Captain Planet and the Planeteers për të edukuar fëmijët për mjedisin.
Por ishte vizioni i tij i guximshëm për të sjellë lajme nga e gjithë bota në kohë reale, në çdo orë, që e bëri vërtet të famshëm – pasi ideja e tij më në fund pati sukses. Në vitin 1991, Turner u shpall “Njeriu i Vitit” nga Time magazine për “ndikimin në dinamikën e ngjarjeve dhe shndërrimin e shikuesve në 150 vende në dëshmitarë të menjëhershëm të historisë”.
Turner më vonë i shiti rrjetet e tij te Time Warner dhe më pas u tërhoq nga biznesi, por vazhdoi të shprehte krenari për CNN-in, duke e quajtur atë “arritjen më të madhe” të jetës së tij.
“Ted ishte një lider jashtëzakonisht i përfshirë dhe i përkushtuar, i patrembur dhe gjithmonë i gatshëm të ndiqte intuitën dhe të besonte në gjykimin e tij,” tha Mark Thompson, kryetar dhe CEO i CNN Worldwide. “Ai ishte dhe gjithmonë do të mbetet shpirti udhëheqës i CNN-it. Ted është gjiganti mbi shpatullat e të cilit qëndrojmë.”
Pak më shumë se një muaj para ditëlindjes së tij të 80-të në vitin 2018, Turner zbuloi se vuante nga Lewy body dementia, një çrregullim progresiv i trurit. Në fillim të vitit 2025, ai u shtrua në spital me një rast të lehtë të pneumonisë, para se të rikuperohej në një qendër rehabilitimi.
Turner la pas pesë fëmijë, 14 nipër e mbesa dhe dy stërnipër.
Nisja e një revolucioni në lajmet televizive
Turner e filloi karrierën e tij në media në moshën 24-vjeçare, kur mori drejtimin e kompanisë së reklamave të babait të tij, Turner Outdoor Advertising, pas vetëvrasjes së tij. Ai e përballoi tronditjen dhe dhimbjen duke u zhytur në punë – por nuk ishte i kënaqur të promovonte produktet e të tjerëve përgjithmonë.
Ai bleu stacione radioje, më pas u zgjerua në televizion në vitin 1970 duke blerë një stacion në vështirësi në Atlanta, të njohur si Channel 17. Ai u përpoq të rrisë audiencën duke transmetuar sitcom-e të vjetra dhe filma klasikë, madje në një moment prezantoi vetë “Academy Award Theatre”.
Turner fillimisht nuk ishte i interesuar për lajmet. Ai vendosi të investojë në sport, duke siguruar të drejtat për ndeshjet e bejsbollit të Atlanta Braves. Shikuesit dhe reklamuesit u dyndën drejt kanalit, dhe ndërsa Turner filloi të fitonte, ai nisi të mendonte më madh për televizionin.
Në vitin 1976, ai e dërgoi sinjalin e Channel 17 në satelit dhe ai u bë super-stacioni i parë kabllor, duke arritur abonentë në të gjithë vendin.
Turner bleu Braves dhe më pas ekipin e basketbollit Atlanta Hawks, pjesërisht për të siguruar të drejtat afatgjata të transmetimit dhe pjesërisht sepse ishte argëtuese.
Ndërsa ndërtonte Superstation WTBS, ai synoi edhe më lart – një kanal lajmesh 24-orësh.
Turner ishte kritik ndaj televizioneve tradicionale dhe mënyrës se si përzgjidheshin lajmet. Ai besonte se një nga arsyet pse Amerika kishte kaq shumë probleme ishte sepse njerëzit nuk ishin mjaftueshëm të informuar. Ai pa televizionin si mjetin më të mirë për të promovuar një shumëllojshmëri opinionesh dhe besonte se një kanal lajmesh mund të ndihmonte madje për të shpëtuar botën.
Shumë njerëz mendonin se ideja e tij ishte e çmendur. Por ai pa një mundësi të madhe.
“Punonja deri në orën 7 dhe kur kthehesha në shtëpi, lajmet kishin mbaruar,” tha ai një herë. “Kështu që i humbisja plotësisht lajmet televizive. Dhe mendova se kishte shumë njerëz si unë.”
Turner donte të zgjeronte ndjeshëm gamën e lajmeve televizive, duke imagjinuar programe për biznesin, shëndetin, sportin dhe tema të tjera. Ai pranoi se nuk dinte pothuajse asgjë për gazetarinë, por rekrutoi njerëzit e duhur, si Reese Schonfeld.
Më 1 qershor 1980, CNN – kanali i parë i lajmeve 24-orësh – filloi transmetimin dhe vazhdon ende sot.
Turner u zgjerua shpejt, duke shtuar një rrjet të dytë lajmesh 24-orësh CNN2 (më vonë Headline News, pastaj HLN) në 1982 dhe CNN International në 1985. Më vonë shtoi kanale të tjera si Turner Network Television, Turner Classic Movies dhe Cartoon Network.
Në mesin e viteve 1980, ai bleu bibliotekën e Metro-Goldwyn-Mayer me mbi 4,000 filma dhe shkaktoi polemika duke ngjyrosur shumë filma bardh e zi, përfshirë Casablanca.
Nga të gjitha rrjetet e tij, CNN ishte gjithmonë “fëmija” i tij, por vitet e para u shoqëruan me probleme teknike gjatë transmetimeve të gjata live. Disa kritikë e quanin me përqeshje “Chicken Noodle News”.
Megjithatë, Turner dhe bashkëpunëtorët e tij e dinin se po krijonin diçka revolucionare.
“Jetova për 20 vjet në zyrën time,” tha Turner. Zyra e tij ishte brenda ndërtesës së transmetimit të CNN në Atlanta. “Jetova në një divan për 10 vitet e para.”
Punonjësit kujtojnë se ai hynte në redaksi me rrobë banje.
“Ai ishte një nga ne,” kujton Tom Johnson.
Kur shpërtheu Persian Gulf War në vitin 1990, rëndësia e një kanali lajmesh 24-orësh u bë e qartë. Ishte hera e parë që një luftë transmetohej drejtpërdrejt – dhe vetëm në CNN.
“Ajo që Ted bëri të mundur ishte po aq e rëndësishme sa revolucioni i internetit,” tha Terry McGuirk.
Turner u konsiderua një vizionar dhe fitoi titullin “Njeriu i Vitit” në vitin 1991.
Në vitin 1996, ai i shiti rrjetet e tij te Time Warner për rreth 7.5 miliardë dollarë dhe mbeti nënkryetar i kompanisë.
I formuar nga tragjeditë familjare
Robert Edward Turner III lindi në Cincinnati, Ohio, më 19 nëntor 1938. Në moshën 4-vjeçare, pak pasi lindi motra e tij, prindërit e dërguan në një shkollë me konvikt, gjë që nuk i pëlqeu.
“Doja të isha në shtëpi,” tha ai.
Turner kishte një marrëdhënie të vështirë me babanë e tij, i cili kishte dobësi për alkoolin dhe e disiplinonte të birin me një rrip lëkure ose me një varëse rrobash prej teli.
“Nuk ishte e rrezikshme apo diçka e tillë,” kujtonte një herë Turner. “Thjesht dhembte shumë.”
Familja më vonë u shpërngul në Savannah, Georgia, dhe motra e tij Mary Jean u prek nga një formë e rrallë e lupusit kur ishte 12 vjeç. Sëmundja i shkaktoi dëmtime në tru dhe dhimbje të forta për vite me radhë, deri në vdekjen e saj.
“Ajo ishte e sëmurë për pesë vjet para se të ndërronte jetë. Dhe dukej kaq e padrejtë, sepse ajo nuk kishte bërë asgjë të gabuar,” tha Turner. “Çfarë kishte bërë gabim? Dhe nuk mund të merrja asnjë përgjigje. Krishterimi nuk mund të më jepte përgjigje për këtë. Kështu që besimi im u trondit disi.”
Turner u dërgua në disa shkolla ushtarake të rrepta në Jug dhe babai i tij shpresonte që ai të pranohej në Harvard. Ai ndoqi një tjetër universitet të Ivy League – Brown University – por babai i tij i ndërpreu pagesën e studimeve sepse nuk ishte dakord me degën që kishte zgjedhur, siç e bëri të qartë në një letër që i shkroi të birit.
“I dashur bir, jam i tmerruar, madje i tronditur, që ke zgjedhur Klasikët si degë studimi,” shkroi Turner i vjetër. “Unë jam një njeri praktik dhe për asnjë arsye nuk mund ta kuptoj pse duhet të duash të flasësh greqisht. Me kë do të komunikosh në greqisht?
“Mendoj se po bëhesh shpejt një budalla, dhe sa më shpejt të largohesh nga ai ambient i ndyrë, aq më mirë do të jetë për mua.”
Shumë shpejt paratë u mbaruan dhe ai e la universitetin, duke u kthyer në Georgia për të punuar për kompaninë e reklamave në tabela të babait të tij në Macon.
Turner ishte vetëm 24 vjeç kur babai i tij qëlloi veten dhe vdiq në banjën e katit të sipërm të shtëpisë familjare pranë Savannah. Ishte 5 mars 1963 dhe Turner i vjetër ishte nën ndikimin e alkoolit dhe ilaçeve, duke luftuar me depresionin dhe i shqetësuar se kishte rrezikuar shumë me një blerje prej 4 milionë dollarësh që e kishte zgjeruar kompaninë e tij, Turner Outdoor Advertising, në kompaninë më të madhe të tabelave reklamuese në Jug.
“Ai shkoi kundër gjithçkaje që më kishte mësuar: ‘Ji i guximshëm dhe mos u dorëzo,’” tha Turner.
Ted takohet me Jane
Në kulmin e karrierës së tij, Ted Turner – i divorcuar dy herë dhe me pesë fëmijë të rritur – filloi të dilte me aktoren Jane Fonda në vitin 1989. Të dy u martuan në vitin 1991 dhe u bënë një nga çiftet më të famshme të vendit.
“Në fillim nuk shkonin fare mirë,” kujtoi miku dhe ish-presidenti Jimmy Carter. “Madje nuk e pëlqenin njëri-tjetrin. Këtë e kam dëgjuar nga të dy. Kaluan muaj para se të vendosnin të provonin sërish. Dhe u shndërruan në një nga historitë më të bukura të dashurisë që kam njohur.”
Ted dhe Jane qëndruan bashkë për 10 vjet dhe, kur u ndanë, zemërimi i tij për kthimin e saj në krishterim u fajësua, por e vërteta ishte më komplekse. Ajo thjesht nuk mund të qëndronte më në hijen e personalitetit të tij të madh ose të përballonte nevojën e tij për praninë e saj të vazhdueshme ndërsa udhëtonin mes 28 pronave të tij. Ajo po i afrohej të 60-ave dhe nuk ishte më e interesuar të jetonte me valixhe në dorë.
“Nuk do ta dua kurrë askënd siç e dua atë,” tha ajo. “Por nuk mund të vazhdoja të lëvizja në botën e tij, në sipërfaqe, për pjesën tjetër të jetës sime. E dija se do të arrija në fund të jetës dhe do të pendohesha që nuk bëra gjërat që më duheshin edhe për veten time.”
Ai u shkatërrua kur ajo e la dhe, ndërsa martesa e tij përfundoi, perandoria e tij mediatike filloi të rrëshqiste. Time Warner kishte rënë dakord të blihej nga ofruesi i internetit AOL në vitin 2000, me shpresën se bashkimi do ta ndihmonte kompaninë tradicionale të mediave të mbijetonte dhe të përparonte gjatë bumit të dot-com.
Por flluska e internetit shpërtheu në vitin 2001 dhe vitin pasues AOL-Time Warner regjistroi një humbje rekord prej 99 miliardë dollarësh, duke çuar në shkurtim të shumtë vendesh pune. Shpejt u konsiderua si dështimi më i madh në historinë e bashkimeve dhe blerjeve të korporatave.
Turner dha dorëheqjen si nënkryetar i AOL Time Warner në vitin 2003 dhe tre vjet më vonë njoftoi se nuk do të kërkonte rizgjedhje në bordin e drejtorëve.
Ai humbi kontrollin mbi Turner Broadcasting, CNN, Atlanta Braves, Hawks – dhe pasuria e tij, e përbërë kryesisht nga aksione, po pakësohej me shpejtësi – më shumë se 7 miliardë dollarë në tre vjet.
“Humba Jane-n. Humba punën këtu. Humba pasurinë time, shumicën e saj. Më kanë mbetur një apo dy miliardë. Mund të jetosh me to nëse kursen,” i tha ai CNN-së në maj 2012. Ai tha se ishte “zemërthyer”. U përpoq ta fitonte sërish, por ishte e qartë se marrëdhënia ishte e pariparueshme. “Ishim shumë larg njëri-tjetrit në aspektin filozofik, nuk mund ta bënim.”
Pavarësisht ndarjes, Fonda dhe Turner gjithmonë ruajtën një miqësi të ngushtë, duke folur rregullisht në telefon dhe duke marrë pjesë në aktivitetet bamirëse të njëri-tjetrit.
“Vetëm sepse njerëzit divorcohen nuk do të thotë se ndalojnë së dashuri njëri-tjetrin,” tha ajo. “Mund të jetë e vështirë për dy njerëz të jetojnë bashkë, por nuk mund t’i harroj kurrë arsyet që më bënë të dashurohesha me të.”
Turner shpjegoi se kishte “dashur shumë njerëz”, por kishte qenë “i dashuruar” vetëm dy herë – një herë me Fondën dhe një herë me dikë që nuk e përmendi. Të qenit “i dashuruar” nënkupton përhershmëri, tha ai – diçka që nuk e kishte përjetuar në të gjitha marrëdhëniet e tij.
Një manjat mediatik që u bë filantrop
Turner gjithmonë kishte një prirje filantropike, por ajo doli në pah në vitin 1997, një vit pasi shiti Turner Broadcasting te Time Warner. Atëherë ai premtoi 1 miliard dollarë për Kombet e Bashkuara. Përmbushja e këtij premtimi zgjati më shumë se sa kishte parashikuar – pagesën e fundit e bëri në vitin 2015 – për shkak të goditjes që mori pasuria e tij pas bashkimit me AOL në vitin 2001.
Kur gjithçka përfundoi, ai ishte ende miliarder, por mezi.
Turner nuk bënte asgjë në mënyrë të vogël, përfshirë edhe rishpikjen e vetes. Ai ishte pronari i dytë më i madh i tokave në Amerikën e Veriut, me 2 milionë akra të shpërndara në 28 prona, përfshirë 19 ferma në Nebraska, Colorado, Kansas, Montana, New Mexico dhe South Dakota, si dhe në Argjentinë. Restoranti i parë Ted’s Montana Grill u hap në vitin 2002 dhe tani ka më shumë se 40 në 16 shtete. Ai arriti të rikthejë bizonët nga pragu i zhdukjes; kishte tufën private më të madhe të bizonëve në botë, me rreth 51,000 krerë.
Pesë fëmijët e tij – Rhett Turner, Laura Turner Seydel, Jennie Turner Garlington, Teddy Turner dhe Beau Turner – shërbejnë në bordin e Turner Foundation. Fondacione të tjera të tij përfshijnë United Nations Foundation, Nuclear Threat Initiative, Captain Planet Foundation dhe Turner Endangered Species Fund.
Gjysmë shekulli më parë, vetëvrasja e babait të tij i la në dorë një kompani reklamash prej 1 milion dollarësh. Ai shpesh thoshte se babai i tij, që ishte 54 vjeç kur vdiq, kishte mbetur pa objektiva për të arritur. Si rezultat, Turner ishte i shtyrë përpara – gjithmonë në lëvizje, pa parë pas.
Megjithatë, pavarësisht sa i suksesshëm u bë, Turner shpesh përpiqej ende të provonte veten.
Fonda kujtoi se kishte qarë kur Turner i tregoi për fëmijërinë e tij në takimin e tyre të dytë. Ata po udhëtonin në fermën e tij prej 60,000 akrash në Montana dhe ai po fliste ndërsa ngiste makinën. Lotët i rridhnin në fytyrë.
“Ai nuk mund ta kuptonte pse po qaja kur më tregonte histori për atë që i kishte bërë babai i tij,” tha ajo. “Fëmijët nuk mund t’i fajësojnë prindërit. ‘Është gjithmonë faji im; bëhet për të mirën time. Duhet të mos jem mjaftueshëm i mirë.’”
“Duke marrë parasysh fëmijërinë e tij,” tha Fonda, “ai duhej të ishte bërë diktator. Duhej të ishte bërë një njeri jo i mirë. Mrekullia është që u bë ai që është. Një njeri që do të shkojë në parajsë dhe do të ketë shumë kafshë atje që do ta mirëpresin, kafshë që janë shpëtuar nga zhdukja falë Ted-it. Ai doli të jetë një njeri i mirë. Dhe thotë se nuk është fetar. Por gjatë gjithë kohës që isha me të, çdo fjalim – dhe atij i pëlqen të mbajë fjalime – ai gjithmonë e përfundon me ‘Zoti ju bekoftë’. Dhe ai do të hyjë në parajsë. Ai është një mrekulli.”
The post Vdes në moshën 87 vjeçare themeluesi i CNN, Ted Turner – Profili i filantropit dhe manjatit të mediave appeared first on Gazeta Express.