Nga influencuesit te sportistët, gjithnjë e më shumë figura publike po i promovojnë peptidet si një rrugë drejt mirëqenies, duke pretenduar se ato ndihmojnë në rikuperimin nga dëmtimet, rënien në peshë, ngadalësimin e plakjes dhe përmirësimin e humorit.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se pas këtij trendi qëndron një industri e paqartë dhe shpesh e parregulluar.
Çfarë janë peptidet?
Peptidet janë zinxhirë të shkurtër aminoacidesh. Disa prej tyre prodhohen natyrshëm në trup dhe kryejnë funksione të rëndësishme. Për shembull, insulina, oksitocina dhe vazopresina janë peptide që ndikojnë përkatësisht në rregullimin e sheqerit në gjak, sjelljet sociale, mbajtjen e ujit në trup dhe tensionin e gjakut.
Peptide të tjera krijohen kur proteinat shpërbëhen në organizëm, si gjatë procesit të tretjes së ushqimit. Vitet e fundit, interesi për përdorimin e peptideve për qëllime terapeutike është rritur ndjeshëm, sidomos për dobësim, anti-plakje dhe rikuperim nga dëmtimet.
Në këtë kategori përfshihen edhe barna të miratuara me recetë për humbje peshe, të bazuara në peptide sintetike që imitojnë hormone natyrale, si semaglutide, që gjendet te Wegovy, dhe tirzepatide, që gjendet te Mounjaro. Megjithatë, shumë peptide që qarkullojnë në treg nuk kanë kaluar proceset e rrepta rregullatore që kërkohen për barnat dhe shpesh shiten si produkte eksperimentale për vetë-injektim.
Kush po i përdor këto produkte?
Sipas Dr. Luke Turnock, pedagog i kriminologjisë në Universitetin e Lincolnit, peptidet fillimisht ishin një interes i kufizuar, kryesisht mes peshëngritësve dhe bodybuilder-ëve gjatë viteve 2010. Në atë kohë, më të përhapura ishin peptidet që lidhen me çlirimin e hormonit të rritjes, si GHRP-2 dhe GHRP-6, ndërsa nisën të përmendeshin edhe peptide të tjera si TB-500.
Që prej atëherë, interesi është rritur ndjeshëm. Disa peptide, si BPC-157 dhe TB-500, janë bërë të njohura përmes podkasteve dhe rrjeteve sociale, ku pretendohet se ndihmojnë në rikuperimin e dëmtimeve. Kombinimi i tyre njihet nga disa përdorues si “Wolverine stack”, duke iu referuar personazhit të Marvel-it. Të tjera, si CJC-1295, MK-677 dhe ipamorelin, promovohen për rritje muskulore, ndërsa GHK-Cu për efekte kundër plakjes.
Sot, rrjetet sociale janë të mbushura me përmbajtje ku flitet për peptidet, mënyrat e shitjes, blerjes dhe injektimit të tyre. Sipas Turnock, përdoruesit kryesorë mbeten njerëzit e interesuar për shëndetin, fitnesin dhe mirëqenien.
A ka prova shkencore për pretendimet?
Ekspertët theksojnë se për shumicën e peptideve eksperimentale ka pak prova shkencore që mbështesin pretendimet që bëhen për to. Edhe kur studimet ekzistojnë, ato shpesh janë kryer te kafshët ose në qeliza, jo te njerëzit.
Një rishikim i fundit i studiuesve amerikanë mbi peptidet e reklamuara për dëmtime muskulo-skeletore vuri në dukje se BPC-157 ka treguar potencial për riparimin e tendinave dhe muskujve, por këto gjetje mbeten kryesisht të pavërtetuara në prova klinike te njerëzit. Nuk ka studime të randomizuara te njerëzit për këto përdorime, ndërsa rastet e raportuara kanë mangësi serioze.
Po ashtu, TB-4 dhe versioni sintetik TB-500 kanë treguar disa shenja pozitive në studime laboratorike dhe te kafshët, veçanërisht për formimin e enëve të gjakut dhe riparimin e indeve. Por të dhënat te njerëzit për problemet muskulo-skeletore mungojnë. Ekspertët theksojnë se nuk ka studime me pjesëmarrës njerëzorë për TB-500. Për më tepër, këto substanca janë të ndaluara në sport dhe figurojnë në listën e substancave të ndaluara nga autoritetet antidoping.
Një tjetër problem është mungesa e informacionit të qartë mbi indikacionet, dozimin, shpeshtësinë dhe kohëzgjatjen e trajtimit.
Cila është situata ligjore?
Në Mbretërinë e Bashkuar, shumë peptide të njohura nuk konsiderohen automatikisht barna dhe për këtë arsye nuk rregullohen nga Agjencia Rregullatore për Barnat dhe Produktet Shëndetësore, MHRA. Megjithatë, situata ndryshon nëse shitësit, qofshin faqe interneti, klinika apo llogari në rrjete sociale, pretendojnë se peptidet kanë efekte mjekësore.
Sipas Lynda Scammell nga MHRA, nëse për një produkt që përmban peptide bëhen pretendime mjekësore, ose nëse ai përdoret në mënyrë që përfshihet në përkufizimin ligjor të një “produkti mjekësor”, atëherë duhet të ketë autorizim tregtimi për t’u shitur apo furnizuar ligjërisht në Mbretërinë e Bashkuar.
MHRA thekson gjithashtu se etiketimi “vetëm për qëllime kërkimore” nuk mjafton për t’iu shmangur kontrollit. Nëse materialet promovuese tregojnë se produktet synohen për përdorim te njerëzit, autoritetet mund të ndërmarrin masa rregullatore.
Cilat janë rreziqet?
Ekspertët ngrenë disa shqetësime për përdorimin e peptideve eksperimentale dhe të parregulluara. Profesor Adam Taylor nga Universiteti i Lancasterit shpjegon se rezultatet premtuese në studime paraklinike, si ato te kafshët apo qelizat, nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht përfitime te njerëzit.
Ai thekson se shumë substanca që duken premtuese në laborator nuk kalojnë më pas testet e sigurisë, toksikologjisë dhe efektivitetit te njerëzit. Për këtë arsye, mungesa e provave klinike e bën përdorimin e tyre të pasigurt.
Një tjetër shqetësim lidhet me pastërtinë e produkteve. Peptidet e prodhuara për kërkime laboratorike mund të përmbajnë përbërës të tjerë të rrezikshëm për njerëzit ose endotoksina bakteriale, të cilat në raste të rënda mund të shkaktojnë shok septik.
Taylor shton se peptidet natyrale mbahen nga trupi në nivele shumë specifike. Rritja artificiale e këtyre niveleve përmes injeksioneve mund të prishë ekuilibrin e sistemeve të organizmit. Për më tepër, shumë peptide marrin pjesë në disa procese biologjike njëkohësisht, ndaj përdorimi i tyre mund të sjellë pasoja të paparashikuara.
Ka edhe shqetësime teorike lidhur me tumoret, pasi disa peptide prodhohen në sasi më të mëdha në disa lloje kanceri. Edhe pse aktualisht nuk ka prova se injektimi i këtyre substancave shkakton një efekt të tillë, ekspertët theksojnë se, nëse një person ka inflamacion të ulët apo shenja të hershme kanceri, ndërhyrja në këto rrugë biologjike mund të jetë problematike.
Përveç rreziqeve të vetë-injektimit, si injektimi i gabuar apo ndërveprimi me barnat që përdor personi, një problem i madh është edhe mungesa e monitorimit mjekësor. Nuk dihet qartë sa gjatë i përdorin njerëzit këto peptide dhe çfarë pasojash mund të shfaqen me kalimin e kohës.
Ekspertët paralajmërojnë se nëse diçka shkon keq në afat të shkurtër, përdoruesit mund të mos e kuptojnë menjëherë. Ndërsa nëse dëmtimi zhvillohet ngadalë, pasojat mund të jenë bërë tashmë para se të vihen re. /GazetaExpress/
The post Peptidet, mes përfitimeve dhe rreziqeve appeared first on Gazeta Express.