{"id":1334,"date":"2026-04-20T20:38:05","date_gmt":"2026-04-20T18:38:05","guid":{"rendered":"https:\/\/infoshqip.al\/?p=1334"},"modified":"2026-04-20T20:38:05","modified_gmt":"2026-04-20T18:38:05","slug":"kerpudha-qe-mund-ti-mbijetoje-udhetimit-drejt-marsit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infoshqip.al\/?p=1334","title":{"rendered":"K\u00ebrpudha q\u00eb mund t\u2019i mbijetoj\u00eb udh\u00ebtimit drejt Marsit"},"content":{"rendered":"<div><p><img width=\"802\" height=\"545\" src=\"https:\/\/ class=\"attachment-post-thumbnail size-post-thumbnail wp-post-image\" alt=\"\" decoding=\"async\" loading=\"lazy\" srcset=\"https:\/\/ 802w, https:\/\/ 441w, https:\/\/ 768w, https:\/\/ 184w\" sizes=\"auto, (max-width: 802px) 100vw, 802px<\/p>\n<p><strong>Shkenc\u00ebtar\u00ebt kan\u00eb zbuluar se disa forma t\u00eb k\u00ebrpudhave mikroskopike mund t\u00eb mbijetojn\u00eb edhe n\u00eb kushtet ekstreme t\u00eb udh\u00ebtimit drejt Marsit, duke ngritur shqet\u00ebsime t\u00eb reja mbi rrezikun e kontaminimit t\u00eb planetit t\u00eb kuq.<\/strong><\/p> <p>Edhe pse k\u00ebrpudhat njihen prej koh\u00ebsh p\u00ebr rezistenc\u00ebn e tyre, nj\u00eb studim i ri sugjeron se disa prej tyre mund t\u2019i mbijetojn\u00eb jo vet\u00ebm hap\u00ebsir\u00ebs, por edhe sip\u00ebrfaqes s\u00eb Marsit.<\/p> <p>Studiuesit testuan mikroorganizma k\u00ebrpudhor\u00eb n\u00eb kushte q\u00eb simulojn\u00eb rrezatimin ultravjollc\u00eb, temperaturat ekstreme t\u00eb ftohta, presionin e ul\u00ebt atmosferik dhe rrezatimin jonizues \u2013 faktor\u00eb q\u00eb zakonisht shkat\u00ebrrojn\u00eb shumic\u00ebn e formave t\u00eb jet\u00ebs.<\/p> <p><strong>Nj\u00eb spore q\u00eb i mbijetoi kushteve t\u00eb Marsit<\/strong><\/p> <p>Rezultatet treguan se sporet e nj\u00eb k\u00ebrpudhe t\u00eb quajtur Aspergillus calidoustus arrit\u00ebn t\u00eb mbijetonin.<\/p> <figure class=\"wp-block-image size-full<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ alt=\"\" class=\"wp-image-3079753<\/figure> <p>Kjo k\u00ebrpudh\u00eb \u00ebsht\u00eb e njohur p\u00ebr rezistenc\u00ebn ndaj ila\u00e7eve dhe mund t\u00eb shkaktoj\u00eb infeksione t\u00eb r\u00ebnda, ve\u00e7an\u00ebrisht tek personat me imunitet t\u00eb dob\u00ebsuar, si pacient\u00ebt e transplantit.<\/p> <p>Sipas studiuesve, kjo tregon se mikroorganizma t\u00eb till\u00eb mund t\u00eb \u201cudh\u00ebtojn\u00eb\u201d drejt planet\u00ebve t\u00eb tjer\u00eb dhe potencialisht t\u00eb b\u00ebhen specie pushtuese.<\/p> <p>Madje, ato arrit\u00ebn t\u00eb mbijetojn\u00eb edhe n\u00eb mjedise jasht\u00ebzakonisht sterile t\u00eb NASA-s, t\u00eb njohura si cleanrooms \u2013 hap\u00ebsira t\u00eb projektuara p\u00ebr t\u00eb eliminuar \u00e7do form\u00eb ndotjeje mikrobike.<\/p> <p><strong>Testime n\u00eb kushte t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs<\/strong><\/p> <p>N\u00eb studim, shkenc\u00ebtar\u00ebt analizuan mikroorganizma k\u00ebrpudhor\u00eb t\u00eb mbledhur nga k\u00ebto ambiente sterile gjat\u00eb p\u00ebrgatitjes s\u00eb misionit Mars 2020, q\u00eb solli roverin Perseverance n\u00eb Mars.<\/p> <p>Ata krijuan spore riprodhuese nga 27 lloje k\u00ebrpudhash dhe i ekspozuan ndaj kushteve t\u00eb ngjashme me ato t\u00eb hap\u00ebsir\u00ebs dhe sip\u00ebrfaqes marsiane.<\/p> <figure class=\"wp-block-image size-full<img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ alt=\"\" class=\"wp-image-3079754<\/figure> <p>Sporet e A. calidoustus rezultuan nd\u00ebr m\u00eb rezistentet, duke i p\u00ebrballuar disa nga k\u00ebto kushte ekstreme.<\/p> <p>\u201cKy rezultat nuk do t\u00eb thot\u00eb se kontaminimi i Marsit \u00ebsht\u00eb i pashmangsh\u00ebm, por na ndihmon t\u00eb kuptojm\u00eb m\u00eb mir\u00eb rreziqet e mbijetes\u00ebs s\u00eb mikroorganizmave,\u201d tha drejtuesi i studimit Kasthuri Venkateswaran nga laborator\u00ebt e NASA-s.<\/p> <p><strong>Vet\u00ebm kombinimi i ekstremeve i shkat\u00ebrron<\/strong><\/p> <p>Studiuesit zbuluan se vet\u00ebm kombinimi i temperaturave shum\u00eb t\u00eb ul\u00ebta dhe rrezatimit t\u00eb lart\u00eb ishte i mjaftuesh\u00ebm p\u00ebr t\u00eb shkat\u00ebrruar k\u00ebrpudh\u00ebn.<\/p> <p>Sipas tyre, mbijetesa e mikroorganizmave varet nga nd\u00ebrveprimi i shum\u00eb faktor\u00ebve stresues dhe jo nga nj\u00eb element i vet\u00ebm.<\/p> <p>Studimi, i publikuar n\u00eb revist\u00ebn Applied and Environmental Microbiology, forcon shqet\u00ebsimet mbi nevoj\u00ebn p\u00ebr masa t\u00eb rrepta t\u00eb mbrojtjes planetare gjat\u00eb misioneve hap\u00ebsinore.<\/p> <p><strong>Rreziku p\u00ebr k\u00ebrkimin e jet\u00ebs jasht\u00ebtok\u00ebsore<\/strong><\/p> <p>Ekspert\u00ebt paralajm\u00ebrojn\u00eb se mikrobet tok\u00ebsore mund t\u00eb ngat\u00ebrrohen me jet\u00eb jasht\u00ebtok\u00ebsore, duke ndikuar n\u00eb k\u00ebrkime shkencore.<\/p> <p>Gjithashtu ekziston rreziku q\u00eb mikroorganizmat t\u00eb kolonizojn\u00eb pajisjet mb\u00ebshtet\u00ebse t\u00eb jet\u00ebs p\u00ebr astronaut\u00ebt, duke krijuar probleme serioze n\u00eb misione afatgjata.<\/p> <p>Shkenc\u00ebtari Christopher Mason ka theksuar m\u00eb her\u00ebt se transportimi i mikroorganizmave n\u00eb planet\u00eb t\u00eb tjer\u00eb mund t\u00eb ket\u00eb pasoja t\u00eb paparashikueshme p\u00ebr ekosistemet e reja.<\/p> <p><strong>Mikroorganizma t\u00eb panjohura n\u00eb Tok\u00eb<\/strong><\/p> <p>N\u00eb studime t\u00eb tjera, jan\u00eb zbuluar edhe 26 lloje bakteresh t\u00eb panjohura m\u00eb par\u00eb n\u00eb ambientet sterile t\u00eb Qendr\u00ebs Hap\u00ebsinore Kennedy n\u00eb Florida.<\/p> <p>Analizat treguan se k\u00ebto mikroorganizma kan\u00eb aft\u00ebsi t\u00eb mbijetojn\u00eb n\u00eb mjedise ekstreme, duke p\u00ebrfshir\u00eb mekanizma p\u00ebr rezistenc\u00eb ndaj rrezatimit dhe riparim t\u00eb ADN-s\u00eb s\u00eb tyre.<\/p> <p>Zbulimet n\u00ebnvizojn\u00eb nevoj\u00ebn p\u00ebr kontrolle edhe m\u00eb t\u00eb rrepta n\u00eb misionet hap\u00ebsinore, p\u00ebr t\u00eb shmangur \u00e7do rrezik t\u00eb kontaminimit nd\u00ebrplanetar. \/GazetaExpress\/<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-1334","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1334","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1334"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1334\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1336,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1334\/revisions\/1336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1334"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1334"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1334"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}