{"id":3237,"date":"2026-04-22T10:26:53","date_gmt":"2026-04-22T08:26:53","guid":{"rendered":"https:\/\/infoshqip.al\/?p=3237"},"modified":"2026-04-22T10:26:53","modified_gmt":"2026-04-22T08:26:53","slug":"tensionet-ne-iran-heqja-e-internetit-veshtireson-jeten-e-qytetareve","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infoshqip.al\/?p=3237","title":{"rendered":"Tensionet n\u00eb Iran, heqja e internetit v\u00ebshtir\u00ebson jet\u00ebn e qytetar\u00ebve"},"content":{"rendered":"<div>\n<div><img fetchpriority=\"high\" width=\"595\" height=\"400\" src=\"https:\/\/www.vizionplus.tv\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_11-3-595x400.jpg\" class=\"attachment-medium size-medium wp-post-image\" alt=\"\" style=\"margin-bottom: 15px;\" decoding=\"async\" srcset=\"https:\/\/www.vizionplus.tv\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_11-3-595x400.jpg 595w, https:\/\/www.vizionplus.tv\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_11-3-768x516.jpg 768w, https:\/\/www.vizionplus.tv\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Screenshot_11-3.jpg 853w\" sizes=\"(max-width: 595px) 100vw, 595px\"><\/div>\n<p>Mbi 54 dit\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00ebkurse u ndal interneti n\u00eb Iran, gj\u00eb q\u00eb n\u00ebnkupton se kjo \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrprerja m\u00eb e gjat\u00eb e internetit n\u00eb nivel komb\u00ebtar q\u00eb nga ajo n\u00eb Libi, e cila kishte zgjatur pothuajse gjasht\u00eb muaj gjat\u00eb Pranver\u00ebs Arabe n\u00eb vitin 2011.<\/p>\n<p>Megjithat\u00eb, ky krahasim nuk i pasqyron plot\u00ebsisht p\u00ebrmasat: popullsia e Iranit prej mbi 90 milion\u00eb banor\u00ebsh \u00ebsht\u00eb rreth 15 her\u00eb m\u00eb e madhe sesa ajo e Libis\u00eb n\u00eb at\u00eb koh\u00eb, prandaj, kjo mbase \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrprerja m\u00eb e madhe e komunikimeve me urdh\u00ebr t\u00eb Qeveris\u00eb n\u00eb histori.<\/p>\n<p>V\u00ebzhguesi i internetit, NetBlocks, e ka p\u00ebrshkruar k\u00ebt\u00eb si \u201cdi\u00e7ka e papar\u00eb p\u00ebr nga p\u00ebrmasa dhe ashp\u00ebrsia n\u00eb komunikimet e nj\u00eb shoq\u00ebrie\u201d.<\/p>\n<p>Ndalja filloi m\u00eb 28 shkurt, menj\u00ebher\u00eb pas sulmeve ajrore t\u00eb SHBA-s\u00eb dhe Izraelit ndaj Iranit. Prej at\u00ebher\u00eb, t\u00eb dh\u00ebnat publike t\u00eb rrjetit tregojn\u00eb se trafiku nd\u00ebrkufitar i internetit ka mbetur n\u00ebn 1 p\u00ebr qind t\u00eb mesatares s\u00eb parand\u00ebrprerjes p\u00ebr pothuajse t\u00eb gjith\u00eb periudh\u00ebn.<\/p>\n<p>Me fjal\u00eb t\u00eb tjera, p\u00ebr shumic\u00ebn d\u00ebrrmuese t\u00eb iranian\u00ebve, qasja n\u00eb \u00e7far\u00ebdo faqe interneti ose aplikacioni jasht\u00eb vendit ka qen\u00eb praktikisht e pamundur.<\/p>\n<p>Ajo q\u00eb e dallon k\u00ebt\u00eb nd\u00ebrprerje nga ajo e janarit nuk \u00ebsht\u00eb vet\u00ebm koh\u00ebzgjatja, por edhe arkitektura e kontrollit q\u00eb Irani e ka nd\u00ebrtuar rreth saj.<\/p>\n<p>N\u00eb vend t\u00eb nd\u00ebrprerjes s\u00eb plot\u00eb, autoritetet kan\u00eb mbajtur nj\u00eb sistem t\u00eb nd\u00ebrlikuar \u201cselektimi\u201d, duke u dh\u00ebn\u00eb qasje vet\u00ebm institucioneve, kompanive dhe individ\u00ebve t\u00eb parap\u00eblqyer, duke e p\u00ebrjashtuar popullsin\u00eb.<\/p>\n<p>N\u00eb jav\u00ebt e fundit, ky sistem \u00ebsht\u00eb formalizuar m\u00eb tej p\u00ebrmes nj\u00eb skeme me pages\u00eb t\u00eb quajtur Internet Pro, e cila u lejon pronar\u00ebve t\u00eb bizneseve dhe akademik\u00ebve t\u00eb blejn\u00eb qasje n\u00eb nivelet e para nd\u00ebrprerjes.<\/p>\n<p>Kritik\u00ebt e kan\u00eb cil\u00ebsuar k\u00ebt\u00eb si nj\u00eb form\u00eb e internetit t\u00eb ndar\u00eb sipas shtresave ose klasave.<\/p>\n<p>Amnesty International i ka kritikuar autoritetet iraniane p\u00ebr zbatimin e asaj q\u00eb e quan \u201cerr\u00ebsir\u00eb digjitale\u201d, duke e p\u00ebrshkruar qasjen n\u00eb internet si \u201ct\u00eb drejt\u00eb themelore njer\u00ebzore dhe t\u00eb domosdoshme n\u00eb koh\u00eb konflikti\u201d.<\/p>\n<h2 class=\"wsw__h2\"><strong>\u00c7mimi i shk\u00ebputjes<\/strong><\/h2>\n<p>M\u00eb 12 prill, Dhoma e Tregtis\u00eb e Iranit e mbajti nj\u00eb seanc\u00eb t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebt t\u00eb komisioneve t\u00eb saj, duke mbledhur p\u00ebrfaq\u00ebsues nga Qeveria, Parlamenti dhe sektori privat p\u00ebr t\u2019u p\u00ebrballur me at\u00eb q\u00eb pjes\u00ebmarr\u00ebsit e p\u00ebrshkruan si emergjenc\u00eb ekonomike q\u00eb po p\u00ebrshkall\u00ebzohet.<\/p>\n<p>Shifrat e paraqitura ishin trondit\u00ebse. Afshin Kolahi, kreu i komisionit p\u00ebr ekonomin\u00eb, p\u00ebrmendi humbje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejta ditore prej 30 deri n\u00eb 40 milion\u00eb dollar\u00ebsh, nd\u00ebrsa d\u00ebmet indirekte arrijn\u00eb nga 70 deri n\u00eb 80 milion\u00eb dollar\u00eb n\u00eb dit\u00eb.<\/p>\n<p>P\u00ebr t\u2019i b\u00ebr\u00eb m\u00eb t\u00eb prekshme p\u00ebrmasat, ai iu referua nj\u00eb ngjarjeje ende t\u00eb fresk\u00ebt n\u00eb mendjen e iranian\u00ebve: m\u00eb 2 prill, sulmet ajrore t\u00eb SHBA-s\u00eb shkaktuan shembjen e pjesshme t\u00eb ur\u00ebs B1 n\u00eb Karaj \u2013 ur\u00ebs m\u00eb t\u00eb lart\u00eb n\u00eb Iran q\u00eb lidh Teheranin me periferit\u00eb per\u00ebndimore \u2013 duke vrar\u00eb tet\u00eb civil\u00eb, sipas raportimeve.<\/p>\n<p>Kolahi vler\u00ebsoi se rind\u00ebrtimi i k\u00ebsaj ure do t\u00eb kushtoj\u00eb rreth 20 milion\u00eb dollar\u00eb.<\/p>\n<p>Nd\u00ebrprerja e internetit, tha ai, po shkakton humbje t\u00eb barasvlefshme me shkat\u00ebrrimin e kat\u00ebr urave t\u00eb tilla \u2013 ose dy termocentraleve me nj\u00eb kosto rreth 3 milion\u00eb dollar\u00eb p\u00ebr megavat kapacitet prodhues.<\/p>\n<p>Rreth 300.000 deri n\u00eb 500.000 njer\u00ebz t\u00eb pun\u00ebsuar n\u00eb biznese t\u00eb vogla q\u00eb varen nga interneti rrezikojn\u00eb ta humbin vendin e pun\u00ebs, shtoi ai, nd\u00ebrsa vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb e vog\u00ebl kan\u00eb ndonj\u00eb form\u00eb sigurimi.<\/p>\n<p>K\u00ebto shifra p\u00ebrputhen me vler\u00ebsimet nga vet\u00eb brenda Qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>Ministri i Telekomunikacionit, Sattar Hashemi, ka vler\u00ebsuar koston ditore p\u00ebr thelbin e ekonomis\u00eb digjitale n\u00eb 35 milion\u00eb dollar\u00eb, pa p\u00ebrfshir\u00eb efektet zinxhir n\u00eb ekonomin\u00eb m\u00eb t\u00eb gjer\u00eb makroekonomike.<\/p>\n<p>Kolahi i paraqiti humbjet n\u00eb terma q\u00eb shkojn\u00eb p\u00ebrtej ekonomis\u00eb.<\/p>\n<p>\u201cNdalja e internetit n\u00eb gjith\u00eb vendin krijon zem\u00ebrim t\u00eb q\u00ebndruesh\u00ebm n\u00eb shoq\u00ebri\u201d, u shpreh ai gjat\u00eb seanc\u00ebs, p\u00ebrpara se t\u2019u drejtonte nj\u00eb pyetje t\u00eb drejtp\u00ebrdrejt\u00eb zyrtar\u00ebve t\u00eb pranish\u00ebm: \u00c7far\u00eb analize p\u00ebr koston apo p\u00ebrfitimin \u00ebsht\u00eb b\u00ebr\u00eb realisht para marrjes s\u00eb k\u00ebtij vendimi?<\/p>\n<h2 class=\"wsw__h2\"><strong>Pse qasja selektive nuk \u00ebsht\u00eb zgjidhje<\/strong><\/h2>\n<p>Gjat\u00eb seanc\u00ebs gjithashtu pati kritik\u00eb m\u00eb t\u00eb ashp\u00ebr ndaj qasjes s\u00eb \u201clist\u00ebs selektive\u201d, duke sfiduar jo vet\u00ebm vet\u00eb nd\u00ebrprerjen, por edhe zgjidhjen e preferuar t\u00eb Qeveris\u00eb.<\/p>\n<p>Mehdi Omidvar, z\u00ebdh\u00ebn\u00ebs i Dhom\u00ebs s\u00eb Esnafeve t\u00eb Iranit, argumentoi se rikthimi i qasjes n\u00eb internet p\u00ebr bizneset, por jo edhe p\u00ebr konsumator\u00ebt, nuk ka kuptim. Tregtia digjitale varet nga t\u00eb dy an\u00ebt e transaksionit; nj\u00eb shit\u00ebs me qasje n\u00eb internet \u00ebsht\u00eb i pavler\u00eb n\u00ebse klienti q\u00eb p\u00ebrpiqet ta kontaktoj\u00eb nuk ka internet.<\/p>\n<p>Omidvar e p\u00ebrshkroi internetin si pjes\u00eb t\u00eb pandashme t\u00eb jet\u00ebs ekonomike t\u00eb \u00e7do biznesi aktiv. Nd\u00ebrprerja e tij nuk e ka prishur thjesht tregtin\u00eb; ajo e ka ndalur trajektoren e ekonomis\u00eb digjitale t\u00eb Iranit pik\u00ebrisht n\u00eb momentin kur vendet e tjera n\u00eb zhvillim po e p\u00ebrshpejtojn\u00eb at\u00eb.<\/p>\n<p>Rreziqet afatgjata, paralajm\u00ebroi ai, shkojn\u00eb p\u00ebrtej humbjes s\u00eb t\u00eb ardhurave. Qasja e ndar\u00eb sipas shtresave rrezikon t\u00eb thelloj\u00eb p\u00ebr\u00e7arjet shoq\u00ebrore, t\u00eb d\u00ebmtoj\u00eb besimin n\u00eb sektorin digjital dhe t\u00eb p\u00ebrshpejtoj\u00eb emigrimin e fuqis\u00eb pun\u00ebtore t\u00eb kualifikuar.\/rel<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mbi 54 dit\u00eb jan\u00eb b\u00ebr\u00eb q\u00ebkurse u ndal interneti n\u00eb Iran, gj\u00eb q\u00eb n\u00ebnkupton se kjo \u00ebsht\u00eb nd\u00ebrprerja m\u00eb e gjat\u00eb e internetit n\u00eb nivel komb\u00ebtar q\u00eb nga ajo n\u00eb Libi, e cila kishte zgjatur pothuajse gjasht\u00eb muaj gjat\u00eb Pranver\u00ebs Arabe n\u00eb vitin 2011. Megjithat\u00eb, ky krahasim nuk i pasqyron plot\u00ebsisht p\u00ebrmasat: popullsia e Iranit [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-3237","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3237","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3237"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3237\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3237"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3237"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3237"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}