{"id":635,"date":"2026-04-20T12:18:50","date_gmt":"2026-04-20T10:18:50","guid":{"rendered":"https:\/\/infoshqip.al\/?p=635"},"modified":"2026-04-20T12:18:50","modified_gmt":"2026-04-20T10:18:50","slug":"thesaret-e-grabitura-te-shqiperise-kush-i-zhduku-13-mije-vepra-historia-qe-kerkon-drejtesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/infoshqip.al\/?p=635","title":{"rendered":"Thesaret e grabitura t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\/ Kush i zhduku 13 mij\u00eb vepra, historia q\u00eb k\u00ebrkon drejt\u00ebsi"},"content":{"rendered":"<div>\n<p>N\u00eb nj\u00eb lidhje direkte n\u00eb emisionin \u201cABC e M\u00ebngjesit\u201d, k\u00ebrkuesi n\u00eb arkiva Alban Kraja ngre alarmin p\u00ebr nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb hapur t\u00eb historis\u00eb shqiptare: grabitjen sistematike t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore nd\u00ebr shekuj.<br \/>\nSipas tij, nga viti 1824 deri n\u00eb vitin 2025, plot 13.622 vepra arti, t\u00eb n\u00ebntok\u00ebs dhe mbitok\u00ebs, i jan\u00eb marr\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Nj\u00eb shif\u00ebr trondit\u00ebse q\u00eb nuk p\u00ebrfaq\u00ebson vet\u00ebm objekte t\u00eb humbura, por pjes\u00eb t\u00eb identitetit komb\u00ebtar.<br \/>\nEdhe m\u00eb dramatike paraqitet periudha e viteve 1991\u20131997, kur vet\u00ebm nga muzet\u00eb shqiptar\u00eb u vodh\u00ebn 2.182 vepra arti t\u00eb listuara, duke treguar qart\u00eb dob\u00ebsit\u00eb e sistemit dhe munges\u00ebn e mbrojtjes institucionale n\u00eb at\u00eb koh\u00eb.<br \/>\n\u201cVeprat tona t\u00eb artit meritojn\u00eb rikthim n\u00eb tok\u00ebn am\u00eb,\u201d thekson Kraja, duke shtuar se shum\u00eb prej k\u00ebtyre artefakteve sot zbukurojn\u00eb muze t\u00eb njohur n\u00eb bot\u00eb, nd\u00ebrsa \u201cklithin\u201d p\u00ebr drejt\u00ebsi dhe kthim n\u00eb vendin e origjin\u00ebs.<br \/>\nAi ngre akuza t\u00eb forta edhe ndaj fqinj\u00ebve, duke pretenduar se nd\u00ebr vite jan\u00eb p\u00ebrvet\u00ebsuar jo vet\u00ebm objekte kulti dhe artefakte t\u00eb lashta, por edhe figura historike, shenjtor\u00eb dhe element\u00eb t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb shpirt\u00ebrore. Sipas tij, kjo shkon deri te tentativa p\u00ebr t\u00eb deformuar rr\u00ebnj\u00ebt e hershme pellazgo-ilire.<br \/>\nPor p\u00ebrtej retorik\u00ebs, realiteti mbetet kompleks. Trafikimi i veprave t\u00eb artit \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen i lidhur ngusht\u00eb me rrjete kriminale nd\u00ebrkomb\u00ebtare. Shum\u00eb objekte t\u00eb vjedhura nga kisha, muze dhe site arkeologjike shqiptare kan\u00eb p\u00ebrfunduar jasht\u00eb vendit, shpesh t\u00eb shitura n\u00eb tregje t\u00eb zeza ose t\u00eb ekspozuara pa nj\u00eb histori t\u00eb qart\u00eb origjine.<br \/>\nHetimi i k\u00ebtyre rasteve \u00ebsht\u00eb i v\u00ebshtir\u00eb. K\u00ebrkon bashk\u00ebpunim nd\u00ebrkomb\u00ebtar, verifikim t\u00eb detajuar t\u00eb origjin\u00ebs dhe dokumentim t\u00eb sakt\u00eb, nj\u00eb proces q\u00eb shpesh zgjat me vite.<br \/>\nKraja thekson se Shqip\u00ebria duhet t\u00eb investoj\u00eb m\u00eb shum\u00eb n\u00eb regjistrimin dhe dokumentimin e trash\u00ebgimis\u00eb kulturore, n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb q\u00eb \u00e7do objekt t\u00eb jet\u00eb i identifikuesh\u00ebm dhe i mbrojtur. Po ashtu, ai k\u00ebrkon forcim t\u00eb ligjit dhe nd\u00ebshkime m\u00eb t\u00eb ashpra p\u00ebr autor\u00ebt e k\u00ebtyre krimeve.<br \/>\nNj\u00eb tjet\u00ebr problem mbetet siguria n\u00eb institucionet kulturore, e cila n\u00eb disa raste vazhdon t\u00eb jet\u00eb e pamjaftueshme, duke i b\u00ebr\u00eb objektet t\u00eb prekshme nga vjedhja.<br \/>\n\u201cNe nuk duam asgj\u00eb t\u00eb askujt, por nuk lejojm\u00eb t\u00eb na vidhet historia dhe dinjiteti,\u201d shprehet ai, duke e cil\u00ebsuar mbrojtjen e trash\u00ebgimis\u00eb si nj\u00eb \u00e7\u00ebshtje komb\u00ebtare dhe identitare.<br \/>\nNj\u00eb pjes\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme e debatit lidhet edhe me pranin\u00eb e artefakteve shqiptare n\u00eb muze t\u00eb m\u00ebdha nd\u00ebrkomb\u00ebtare, p\u00ebrfshir\u00eb Londr\u00ebn, ku sipas Kraj\u00ebs ekspozohen objekte \u201cMade in Albania\u201d me histori t\u00eb paqart\u00eb se si kan\u00eb dal\u00eb nga vendi.<br \/>\nP\u00ebrtej angazhimit t\u00eb tij k\u00ebrkimor, Alban Kraja \u00ebsht\u00eb vler\u00ebsuar edhe me \u00e7mime p\u00ebr kontributin n\u00eb dokumentimin e historis\u00eb shqiptare. Nj\u00eb prej tyre, i marr\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, ka p\u00ebr t\u00eb nj\u00eb dometh\u00ebnie t\u00eb ve\u00e7ant\u00eb.<br \/>\n\u201c\u00cbsht\u00eb nj\u00eb \u00e7mim q\u00eb ma ka dh\u00ebn\u00eb populli. Vlen m\u00eb shum\u00eb se \u00e7do pasuri materiale,\u201d shprehet ai.<br \/>\nNd\u00ebrkoh\u00eb, k\u00ebrkimet e tij vazhdojn\u00eb, p\u00ebrfshir\u00eb edhe gjurmimin e s\u00eb v\u00ebrtet\u00ebs mbi varrin e Donika Kastriotit, nj\u00eb tjet\u00ebr mister historik q\u00eb pret p\u00ebrgjigje.<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u00eb nj\u00eb lidhje direkte n\u00eb emisionin \u201cABC e M\u00ebngjesit\u201d, k\u00ebrkuesi n\u00eb arkiva Alban Kraja ngre alarmin p\u00ebr nj\u00eb plag\u00eb t\u00eb hapur t\u00eb historis\u00eb shqiptare: grabitjen sistematike t\u00eb trash\u00ebgimis\u00eb kulturore nd\u00ebr shekuj. Sipas tij, nga viti 1824 deri n\u00eb vitin 2025, plot 13.622 vepra arti, t\u00eb n\u00ebntok\u00ebs dhe mbitok\u00ebs, i jan\u00eb marr\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Nj\u00eb shif\u00ebr trondit\u00ebse [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-635","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-lajme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/635","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=635"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/635\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=635"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=635"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/infoshqip.al\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=635"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}