Karotat shpesh shihen si një perime e thjeshtë dhe pa shumë rëndësi, por ekspertët thonë se ato meritojnë më tepër vëmendje. Të lira, të gjithanshme dhe të pasura me lëndë ushqyese, karotat mund të ndihmojnë në forcimin e imunitetit, shëndetin e lëkurës dhe të syve, si dhe në kontrollin e peshës.
Për dekada, karotat janë përdorur kryesisht si shoqëruese në pjatë, të ziera, të grira apo si garniturë. Megjithatë, vitet e fundit ato janë kthyer në një përbërës më të vlerësuar si në kuzhinat profesionale, ashtu edhe në gatimet shtëpiake. Sot përdoren të pjekura me tahini dhe lajthi, të karamelizuara me shurup panje, në qofte perimesh apo të prera hollë si bazë sallatash.
Sipas nutricionistes Jenna Hope, autore e librit “How To Stay Healthy”, karotat shpesh nënvlerësohen, ndonëse janë një perime shumë ushqyese, e lirë dhe e lehtë për t’u përdorur në shumë receta.
Një karotë mesatare ka rreth 25 deri në 30 kalori dhe pothuajse aspak yndyrë. Ajo përmban gjithashtu fibra, karbohidrate natyrale, vitaminë K, kalium dhe antioksidantë. Një karotë mund të ofrojë rreth 1.5 deri në 3 gramë fibra, duke kontribuar në objektivin e rekomanduar ditor prej rreth 30 gramësh.
Një nga përbërësit më të rëndësishëm të karotave është beta-karoteni, i njohur edhe si pararendës i vitaminës A. Pikërisht prej tij vjen reputacioni i karotave si ushqim i dobishëm për shikimin.
Megjithatë, pretendimi se karotat të ndihmojnë “të shohësh në errësirë” nuk është plotësisht i saktë. Ky mit u përhap gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur Forcat Ajrore Mbretërore britanike përdorën historinë e karotave për të fshehur teknologjinë e radarëve nga gjermanët.
Nga ana shkencore, beta-karoteni ndihmon në ruajtjen e shikimit normal, veçanërisht në kushte me dritë të ulët. Vitamina A është gjithashtu e rëndësishme për kockat, sistemin riprodhues, imunitetin dhe prodhimin e kolagjenit, që ndihmon në shëndetin e lëkurës dhe kyçeve.
Karotat nuk janë vetëm portokalli. Ato mund të jenë edhe të verdha, të bardha apo vjollcë. Secila ngjyrë lidhet me lloje të ndryshme antioksidantësh. Karotat portokalli janë të pasura me beta-karoten, ndërsa ato vjollcë përmbajnë antocianina, përbërës që gjenden edhe te frutat e pyllit dhe që lidhen me shëndetin e zemrës. Karotat e verdha përmbajnë luteinë, një tjetër lëndë ushqyese e lidhur me shëndetin e syve.
Ekspertët thonë se asnjë ngjyrë nuk është domosdoshmërisht më e mirë se tjetra, por shumëllojshmëria ofron një gamë më të gjerë përfitimesh.
Karotat mund të ndihmojnë edhe në uljen e kolesterolit. Ato përmbajnë fibra të tretshme, të cilat ndihmojnë në rregullimin e tretjes, nivelit të sheqerit në gjak dhe uljen e kolesterolit “të keq” LDL. Megjithatë, ekspertët theksojnë se karotat nuk janë kurë mrekullie për kolesterolin apo problemet e zemrës, por mund të jenë pjesë e një diete të shëndetshme.
Për personat që duan të kontrollojnë peshën, karotat janë një zgjedhje e mirë, pasi kanë indeks të ulët glicemik krahasuar me shumë perime të tjera rrënjore. Kjo do të thotë se sheqernat natyrale të tyre përthithen më ngadalë dhe shkaktojnë më pak luhatje të sheqerit në gjak.
Megjithatë, ky përfitim vlen kryesisht kur karotat konsumohen të plota. Lëngu i karotës heq pjesën më të madhe të fibrave dhe mund të përmbajë sheqer natyral në sasi më të lartë, pasi një gotë lëng mund të përfshijë disa karota njëherësh.
Disa studime kanë lidhur konsumimin e karotave me rritjen e karotenoideve në lëkurë, përbërës që janë shoqëruar me rrezik më të ulët për sëmundje kronike, përfshirë sëmundjet e zemrës dhe disa lloje kanceri. Sipas studiuesve, persona që konsumojnë disa karota në javë mund të përfitojnë më shumë antioksidantë dhe përbërës bimorë mbrojtës.
Mënyra e konsumimit ka rëndësi. Karotat e papërpunuara ruajnë më shumë vitaminë C, ndërsa gatimi i tyre rrit përthithjen e beta-karotenit. Kombinimi me yndyrna të shëndetshme, si vaj ulliri, arra apo fara, ndihmon trupin të përthithë më mirë beta-karotenin, pasi ai tretet në yndyrë.
Një kombinim i thjeshtë dhe i dobishëm është karota me humus, pasi fibrat dhe proteinat ndihmojnë në ndjesinë e ngopjes dhe në stabilizimin e sheqerit në gjak.
Megjithatë, disa persona duhet të tregojnë kujdes. Ata që përdorin hollues gjaku, si warfarina, duhet të shmangin ndryshime të papritura dhe të mëdha në konsumimin e karotave, për shkak të përmbajtjes së vitaminës K, e cila mund të ndikojë në efektin e ilaçit.
Konsumimi i tepërt i karotave mund të shkaktojë edhe një ndryshim të përkohshëm në ngjyrën e lëkurës. Kjo gjendje quhet karotenemi dhe ndodh kur beta-karoteni grumbullohet në gjak, duke i dhënë lëkurës një nuancë të verdhë-portokalli. Zakonisht është e padëmshme dhe zhduket kur reduktohet konsumi i ushqimeve të pasura me beta-karoten.
Në fund, ekspertët theksojnë se karotat nuk janë ushqim magjik, por janë një zgjedhje e thjeshtë, ekonomike dhe e shëndetshme që meriton më shumë vend në tryezë. /GazetaExpress/
The post Karotat, më shumë se garniturë appeared first on Gazeta Express.